ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

Ειρήνη (421 π.Χ.)

ΥΠΟΘΕΣΗ

Η Ειρήνη που δείχνει το θέμα της ο ίδιος ο τίτλος, θα λέγαμε ότι έχει τον ίδιο σκοπό όπως οι Αχαρνής. Σ’ αυτή διακωμωδεί την πολυπραγμοσύνη και τη φιλοπόλεμη τάση των Ελλήνων υποστηρίζοντας την ειρήνη που διαπραγματεύονταν οι Αθηναίοι κι οι Λακεδαιμόνιοι μετά τον θάνατο του Κλέωνα και του Βρασίδα και που μετά από λίγο συνομολογήθηκε με το Νικία. Πρόκειται για την απελευθέρωση της θεάς Ειρήνης που τη φυλάκισε ο Πόλεμος. Την απελευθέρωση αυτή την πετυχαίνει ο χωρικός Τρυγαίος που ανεβαίνει στον ουρανό καβάλα σ’ έναν πελώριο σκάνθαρο (παρωδία του μύθου Βελλεροφόντη-Πήγασου). Υπάρχει η άποψη ότι ήταν μια παράσταση που γινόταν σε δυο επίπεδα, μπροστά και πάνω στο κτίριο της σκηνής.

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΜΟΥΣΙΚΗ: Βασίλης Τενίδης
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κώστας Μπάκας
ΠΑΙΖΟΥΝ: Νίκος Μπουσδούκος, Θύμιος Καρακατσάνης, Γιώργος Παρτσαλάκης, Θάνος Καληώρας, Τζέσυ Παπουτσή, Γεωργία Καλλέργη, Γιώργος Τσιτσόπουλος, Λευτέρης Τζουλάκης, Αθηνά Τσιλύρα, Μάκης Πανώριος, Ντίνος Δουλγεράκης, Ντίνος Σκιαδάς, Φώτης Γκαβέρας, Κώστας Κοκκάκης, Φώτης Αρμένης, Τάσος Προύσαλης, Γιώργος Σπανόπουλος, Τάσος Αργυρός, Τάσος Παπαδάκης, Λίλη Κοκώδη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 57 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1983

Πλούτος (388 π.Χ.)

ΥΠΟΘΕΣΗ

Το τελευταίο απ’ τα έργα που μας έχουν σωθεί, ο Πλούτος αποτελεί ένα πέρασμα προς τη Μέση Αττική Κωμωδία. Ο Πλούτος είναι τυφλός κι ο πλούτος είναι μοιρασμένος στον κόσμο λάθος. Όταν ο Πλούτος ξαναβρίσκει από θαύμα το φως του, τα γενικά σχέδια δεν πραγματοποιούνται, γιατί η φτώχεια είναι μια ευεργετική κινητήρια δύναμη του ανθρώπου κι οι κοινωνικές αυταπάτες διαλύονται. Στον Πλούτο ο ποιητής γελοιοποιεί την κακή διανομή του Πλούτου που τυφλός όπως είναι έρχεται στους κακούς. Αλλά ο Χρεμύλος, όπως είναι έντιμος πολίτης αφού συνάντησε τον τυφλό θεό και γιάτρεψε τα μάτια του τους μεν καλούς πλούτισε τους δε κακούς έβαλε σ’ ένδεια. Σ’ αυτή την κωμωδία ο ποιητής αντί να διασύρει ορισμένα πρόσωπα ή πολιτικούς διακωμωδεί τις ανοησίες των ανθρώπων. Στην κωμωδία λείπει σχεδόν ο Χορός και μόνο κάποιο δείγμα του υπάρχει στην πρόσθετη σκηνή που αλληλοκοροϊδεύονται οι φτωχοί κι ο Καρίων. Έτσι λοιπόν ο Πλούτος αποτελεί τη μετάβαση απ’ την Αρχαία στη Μέση Κωμωδία.

ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ: Ειρήνη Μάρα
ΜΟΥΣΙΚΗ: Γιώργος Τσαγκάρης
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Μαρία Κωνσταντάρου
ΠΑΙΖΟΥΝ: Δημήτρης Πιατάς, Νέλλη Αγγελίδου, Ντίνα Κώνστα, Τίμος Περλέγκας, Γιάννης Καλατζόπουλος, Αντώνης Κατσαρής, Γιάννης Μπαλοδήμας, Σοφία Μυρμηγκίδου, Χρήστος Μάντζαρης, Νίκος Κούρος, Γιάννης Ευδαίμων, Τάκης Βουτέρης, Γιώργος Χριστόπουλος
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 3 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1982 (1 Δεκεμβρίου)

Αχαρνείς (425 π.Χ.)

ΥΠΟΘΕΣΗ

Το πιο παλιό απ’ τα σωσμένα έργα του Αριστοφάνη είναι οι Αχαρνείς. Παίχτηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα 6 χρόνια απ’ την αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η νοσταλγία που αισθάνεται για την ειρήνη ο κλεισμένος μέσα στα τείχη της Αθήνας λαός πρόσφερε στον Αριστοφάνη για πρώτη φορά εδώ, την ευκαιρία να εκφραστεί γι’ αυτό το θέμα. Ο Χωρικός Δικαιόπολις, ένας δίκαιος πολίτης, εκπροσωπεί την κούραση των Αθηναίων απ’ τον πόλεμο. Μέσα στην απελπισία του κλείνει ιδιωτική ειρήνη με τους Πελοποννησίους κι έτσι μετά απ’ αυτό μπορεί ν’ ανοίξει μιαν υπαίθρια αγορά και να κοροϊδεύει όλους αυτούς που κάνουν πόλεμο. Τους αρχικά πολεμοχαρείς καρβουνιάρηδες απ’ το χωριό Αχαρνές κατάφερε (εδώ έχουμε παρωδία του Ευριπίδη) να τους μεταπείσει με πολύ κόπο υπέρ της ειρήνης…


1) ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΜΟΥΣΙΚΗ: Βασίλης Τενίδης
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κώστας Μπάκας
ΠΑΙΖΟΥΝ: Ιάκωβος Ψαρράς, Γιάννης Μαυρογένης, Τάκης Βουλαλάς, Δημήτρης Τσούτσης, Γιώργος Βουτσίνος, Μιχάλης Μαραγκάκης, Θόδωρος Συριώτης, Μαρίνα Πεφάνη, Τζέση Παπουτσή, Βάνα Μπλαζουδάκη, Πένυ Παπουτσή, Βασίλης Κανάκης, Μηνάς Χατζησάββας, Γιάννης Αργύρης, Τάσος Χαλκιάς, Παντελής Ζερβός, Δημήτρης Αθανασόπουλος, Βαλεντίνη Μουτάφη, Γιώργος Γεωργίου, Δημήτρης Ντουνάκης, Πίτσα Μπουρνόζου, Θάνος Αρώνης, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Γιώργος Βουτσίνος, Βάνα Μπλαζουδάκη, Θάνος Καληώρας, Έλλη Κωνσταντίνου, Κώστας Κοντογιάννης, Μαίρη Ιγγλέση, Δήμητρα Σερεμέτη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 54 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1980

2) ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Λεωνίδας Ζανάκος
ΜΟΥΣΙΚΗ: Χρήστος Λεοντής
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Στέλιος Παπαδάκης
ΠΑΙΖΟΥΝ: Κώστας Αθανασόπουλος, Γιώργος Γεωγλερής, Τάκης Βουλαλάς, Γιώργος Μοσχίδης, Γρηγόρης Ορφανουδάκης, Δημήτρης Τσούτσης, Θάνος Δαδινόπουλος, Κώστας Κοντογιάννης, Κώστας Κοσμόπουλος, Τρύφων Καραντζάς, Στέφανος Κυριακίδης, Μιχάλης Μητρούσης, Σπύρος Μαβίδης, Μαρίνα Ταβουλάρη, Σωτήρης Βάγιας
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 33 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1990 (29 Ιανουαρίου)

Νεφέλαι (423 π.Χ.)

ΥΠΟΘΕΣΗ

Το κείμενο των Νεφελών που έχουμε είναι μια διασκευασμένη, απ’ τον ίδιο τον Αριστοφάνη, μορφή του έργου που παίχτηκε τότε. Με το δράμα αυτό ο ποιητής ασχολήθηκε με την παιδεία κι έκανε στο πρόσωπο του Σωκράτη επίθεση εναντίον της σοφιστικής κίνησης στο σύνολό της. Ο Χορός των νεφελών εκπροσωπεί τους προστάτες θεούς ενός νεφελώδους κόσμου του πνεύματος και της σκέψης μέσα στον οποίο κινείται ο Σωκράτης με τους νεαρούς μαθητές του. Ένας γέρος χωρικός θέλει να μπει σ’ αυτόν τον κόσμο, για να μάθει την τέχνη να διαστρέφει το δίκαιο. Επειδή όμως ο ίδιος αποτυχαίνει στην προσπάθειά του, πρέπει να είναι στη διδασκαλία κι ο γιος του ο Φειδιππίδης. Για χάρη του οργανώνεται ένας μεγάλος επιδεικτικός διάλογος. Στο μεταξύ ο νεαρός μαθαίνει τόσο γρήγορα, ώστε αμέσως δοκιμάζει τις νεοαποκτημένες του γνώσεις πάνω στον ίδιο τον πατέρα του, οπότε ο οργισμένος πατέρας ορμάει στο σχολιό του Σωκράτη και του βάζει φωτιά. Ο Αριστοφάνης παρουσίασε τον Σωκράτη του με κάποια απόλυτα γνήσια χαρακτηριστικά του, έστρεψε όμως χωρίς κανέναν δισταγμό εναντίον του την επίθεση που προόριζε για το φιλοσοφικό κίνημα, προφανώς επειδή η πλειονότητα των Αθηναίων πολιτών θεωρούσε στην πραγματικότητα τον Σωκράτη αρχισοφιστή. Η Απολογία του Πλάτωνα δείχνει την αποφασιστική επίδραση που άσκησε το έργο του Αριστοφάνη στη διαμόρφωση της εικόνας που είχαν μέσα τους οι σύγχρονοι Αθηναίοι για τον Σωκράτη. Το γεγονός όμως πως πέρασε πάνω απ’ τη σκηνή σαν παρωδία και χωρατό του τύπου της κωμωδίας έγινε 25 χρόνια αργότερα, μέσα σ’ εντελώς διαφορετικές πολιτικές συνθήκες εξοντωτικές για τον Σωκράτη.

1) ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ανακρέων Παπαγεωργίου
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Στέλιος Παπαδάκης
ΠΑΙΖΟΥΝ: Θύμιος Καρακατσάνης, Λόυσκα Αβαγιαννού, Τάκης Βουλαλάς, Τρύφων Καραντζάς, Σοφία Μυρμηγκίδου, Κώστας Κοκκάκης, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Κώστας Μαβίδης, Δημήτρης Τσούτσης
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες και 20 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1983 (11 Ιανουαρίου)


2) ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Κώστας Βάρναλης
ΜΟΥΣΙΚΗ: Ελένη Καραΐνδρου
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κώστας Μπάκας
ΠΑΙΖΟΥΝ: Ιάκωβος Ψαρράς, Δημήτρης Παλαιοχωρίτης, Μάριος Παπαγεωργίου, Κώστας Παγώνης, Ορφέας Ζάχος, Γιώργος Δάνης, Τάσος Παπαδάκης, Τάσος Χαλκιάς, Θεόδωρος Συριώτης, Κώστας Κοκκάκης, Μαρία Τενίδου, Τζέσυ Παπουτσή, Μαίρη Ιγγλέση, Ρίκα Βαγιάνη, Κάρμεν Ρουγγέρη, Κατερίνα Μπούρλου, Νανά Κακκαβά, Νινή Κοκκώδη, Βάνα Ζάκα, Έφη Θανοπούλου, Ευδοξία Πετζάκη, Σάσα Σωφού, Ταϋγέτη Μπουσούρη, Καλλιόπη Ταχτσόγλου, Κορνηλία Φραντζή
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 54 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1984

Λυσιστράτη (411 π.Χ.)

ΥΠΟΘΕΣΗ

Η Λυσιστράτη, έργο του 411 π.Χ. παρουσιάζει μια συνομωσία γυναικών που υπηρετεί πολιτικούς σκοπούς και πιο συγκεκριμένα τον τερματισμό του πολέμου και τ’ όραμα μιας πανελλήνιας ειρήνης. Η Λυσιστράτη θέλοντας να συμφιλιώσει τους Έλληνες που αλληλοσκοτώνονται προσκάλεσε γυναίκες απ’ την Πελοπόννησο κι απ’ τη Βοιωτία, γιατί κατά τη γνώμη της η σωτηρία της Ελλάδας βρισκόταν στα χέρια των γυναικών, αφού οι άντρες στάθηκαν ανίκανοι να σταματήσουν τον πόλεμο και τις προτρέπει να διακόψουν κάθε σεξουαλική επαφή με τους άντρες τους για όσο διάστημα χρειαστεί μέχρι που να υποταχτούν κι αυτοί στο σχέδιό τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά ο Χορός παραμένει σ’ όλη τη διάρκεια του έργου χωρισμένος σε δυο ομάδες. Αρκετοί πιστεύουν πως το τέλος της κωμωδίας δεν είναι ολόκληρο, αφού η έξοδος του Χορού θα έπρεπε να γίνεται με ύμνους, θριαμβευτικές κραυγές και χορούς που στο κείμενο που υπάρχει έχουν προαναγγελθεί αλλά δεν γίνονται. Στην πραγματικότητα με το έργο του αυτό ο Αριστοφάνης απηύθυνε σοβαρές προειδοποιήσεις και συμβουλές στους Έλληνες που είχαν φτάσει σε τέτοια έχθρα μεταξύ τους.

ΛΙΓΑ ΜΟΝΟ ΛΟΓΙΑ

Το να αναφέρω πόσες φορές έχει ανέβει το κάθε θεατρικό στη συγκεκριμένη ενότητα είναι σίγουρα περιττό. Απλά να θυμίσω μόνο πως σε μία εποχή αρκετά συντηρητική, αρκετά χρόνια πριν τις αρχές του 1900, τα έργα του Αριστοφάνη ανέβαιναν στα θέατρα της Σμύρνης και της Πόλης. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το ήθος δεν επέτρεπε ακόμα και στους προοδευτικούς Σμυρνιούς τη συμμετοχή γυναικών στο θίασο και βέβαια και στην παρακολούθηση των έργων. Έτσι, λοιπόν, τους γυναικείους ρόλους τους ενσάρκωναν άντρες, όπως και στην αρχαιότητα.

1) ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΜΟΥΣΙΚΗ: Μάνος Χατζιδάκις
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Αλέξης Σολομός
ΠΑΙΖΟΥΝ: Μαίρη Αρώνη, Τζένη Καρέζη, Ελένη Χαλκούση, Άννα Ραφτοπούλου, Ευαγγελία Σαμιωτάκη, Χριστόφορος Νέζερ, Παντελής Ζερβός, Αθανασία Μουστάκα, Μυρσίνη Σαντοριναίου, Μερόπη Ροζάν, Άρης Βλαχόπουλος, Μιχάλης Καλογιάννης, Αλέκα Παΐζη, Πόπη Παπαδάκη, Άννα Παναγιωτόπουλου, Μάρω Κοντού, Όλγα Τουρνάκη, Χαράλαμπος Πλακούδης, Κική Ρέππα, Μαρία Μοσχολιού, Μαίρη Χρονοπούλου, Ντίνα Τριάντη, Νίκος Παπακωνσταντίνου, Δημήτρης Βεάκης, Λάμπρος Κωστόπουλος, Κόστας Κοκκάκης, Βάσος Ανδρονίδης, Χρήστος Πάρλας, Ιάκωβος Ψαρράς, Νίκος Κούρκουλος
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 33 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1957
2) ΠΡΩΤΗ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Θρασύβουλος Σταύρου
ΜΟΥΣΙΚΗ Μάνος Χατζιδάκις
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Αλέξης Σολομός
ΠΑΙΖΟΥΝ: Μαίρη Αρώνη, Ελένη Χαλκούση, Άννα Κυριακού, Πόπη Παπαδάκη, Πίτσα Καπιτσινέα, Παντελής Ζερβός, Νεφέλη Ορφανού, Γιάννης Αργύρης, Βέρα Δεληγιάννη, Κατερίνα Χέλμη, Τζέσυ Παπουτσή, Θόδωρος Σαρρής, Δημήτρης Τσούτσης, Κώστας Κοκκάκης, Νίτα Παγώνη, Βαλεντίνη Μουτάφη, Λόυσκα Αβαγιαννού, Μίκα Φλώρα, Λία Πάρλα, Μαίρη Ιγγλέση, Κάρμεν Ρουγγέρη, Δήμητρα Σερεμέτη, Νινή Βοσνιακού, Θόδωρος Συριώτης, Μηνάς Χατζησάββας, Θάνος Αρώνης, Φιώργος Βουτσινός, Θάνος Καληώρας, Τάσος Χαλκιάς, Γιώργος Παρτσαλάκης, Νίκος Νικολάου, Γιώργος Ζιόβας
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 35 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 1980
*Η παράσταση είναι επανάληψη της παράστασης του 1957. Για την ιστορία η μεγάλη μας ηθοποιός Μαίρη Αρώνη άφησε ιστορία στο ρόλο της Λυσιστράτης

3) ΔΕΥΤΕΡΗ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κώστας Τσιάνος
ΜΟΥΣΙΚΗ: Χρήστος Λεοντής
ΠΑΙΖΟΥΝ: Λυδία Κονιόρδου, Ελένη Καστάνη, Βάσω Ιατροπούλου, Μαρία Καντιφέ, Ελένη Τζώρτζη, Ελένη Γεροδήμου, Γιάννης Δεγαΐτης, Αλεξάνδρα Παντελάκη, Αντώνης Λουδάρος, Νικολέττα Βλαβιανού, Νίκος Καραθάνος, Λευτέρης Λουκαδής, Λουκάς Ζήκος, Χρήστος Νινής, Νίκος Μπουσδούκος, Ελεάννα Παπαδοπούλου, Γιάννης Στόλλας, Θεμιστοκλής Πάνου, Θοδωρής Μπουζικάκος, Στέλλα Γκίκα, Ελένη Κούστα, Ελένη Λαρίου, Κλαίρη Μανιάτη, Δήμητρα Στόγιαννη, Στέφανος Κοσμίδης, Ιωσήφ Ιωσηφίδης, Γιώργος Γκάτζιος
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα και 48 λεπτά
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: 2004

2004